Vorige week zat ik bij mijn tante voor het eerst aan een echte Indonesische rijsttafel. Wat een ervaring! Twintig verschillende schaaltjes op tafel, allemaal met andere smaken en kleuren. Ik wist eerst niet eens waar ik moest beginnen. Maar na die avond was ik verkocht – dit wil ik ook kunnen maken voor mijn gasten.
Een rijsttafel is veel meer dan gewoon wat gerechten naast elkaar zetten. Het is een soort kunstwerk waarbij alle smaken en texturen samen moeten kloppen. Gelukkig is het minder ingewikkeld dan het lijkt, als je weet waar je op moet letten.
Hoe de rijsttafel eigenlijk ontstond
Mijn oom vertelde me dat de rijsttafel eigenlijk helemaal niet zo authentiek Indonesisch is als je zou denken. Vroeger aten Indonesiërs gewoon rijst met een of twee bijgerechten – klaar. Maar de Nederlanders wilden tijdens de koloniale tijd van alles tegelijk proeven. Dus bedachten ze deze uitgebreide tafel vol verschillende gerechten.
Slimme zet eigenlijk, want nu krijg je in één maaltijd de hele Indonesische keuken te zien. Van mild tot pittig, van vega tot vlees, van krokant tot romig. Het is alsof je een smaakreis door heel Indonesië maakt zonder van je stoel op te staan.
Hoeveel gerechten moet je maken?
Dit vroeg ik ook aan mijn schoonmoeder toen ik mijn eerste rijsttafel wilde proberen. Haar antwoord: het hangt er helemaal vanaf hoeveel mensen je hebt en hoe indrukwekkend je het wilt maken.
Voor een intiem etentje met vier personen kun je prima uit de voeten met vijf of zes gerechten. Maar geef je een groot feest? Dan mag het wel een stuk uitgebreider. Mijn neef organiseerde vorig jaar een familiefeest en had vijftien verschillende gerechten op tafel staan. Iedereen stond er gewoon versteld van.
Belangrijk is wel dat je altijd genoeg rijst hebt. Dat is echt de basis van alles. Ik gebruik meestal jasmijnrijst omdat die zo lekker geurig is. Soms maak ik ook nasi kuning – gele rijst met kokosmelk. Dat ziet er feestelijker uit en smaakt ook nog eens heerlijk.
Zo bouw je je rijsttafel samenstellen op
Het geheim van een goede rijsttafel zit hem in de balans. Je wilt voor ieder wat wils hebben staan. Mijn buurvrouw leerde me deze indeling:
De basis: rijst in verschillende vormen Witte rijst is natuurlijk onmisbaar, maar probeer ook eens nasi goreng of die gele rijst die ik net noemde. Geeft meteen meer variatie op je tafel.
Vleesgerechten voor de liefhebbers Rendang is natuurlijk de klassieker – dat langzaam gestoofde rundvlees waar iedereen gek van wordt. Duurt wel lang om te maken, dus begin daar op tijd mee. Saté met pindasaus gaat ook altijd goed, en ayam opor is perfect als je iets mildere wilt.
Voor de vegetariërs Steeds meer mensen eten geen vlees, dus zorg ook voor genoeg keuze zonder vlees. Gado gado vind ik altijd een winnaar – groenten met pindasaus, wie wordt daar niet blij van? En tempeh goreng is ook geweldig, zeker als je het goed kruidt.
De kleine hapjes die het verschil maken Hier kun je echt creatief worden. Perkedel zijn die aardappelkoekjes die mijn oma altijd maakte. Sambal goreng telor – gekookte eieren in pittige saus – is ook altijd raak. En vergeet de kroepoek niet, daar kunnen kinderen ook van snoepen.
Bijgerechten die alles compleet maken Een goede sambal is onmisbaar. Ik maak altijd twee soorten: een milde voor de gevoelige mondjes en een pittige voor wie van avontuur houdt. Atjar tjampoer – die zoetzure groentjes – zorgen voor een frisse noot tussen alle rijke gerechten door.
Mijn tips voor een geslaagde rijsttafel
Na een paar keer experimenteren heb ik wel geleerd waar je op moet letten:
Zorg voor afwisseling in smaak. Je wilt niet dat alle gerechten even pittig zijn – dan wordt het een hels vuur in plaats van een feestmaal. Wissel pittig af met mild, zoet met hartig.
Denk ook aan verschillende texturen. Naast zachte curry’s heb je ook wat krokants nodig. Kroepoek, gefrituurde loempia’s, gebakken tempeh – dat soort dingen.
De kleuren op je tafel zijn ook belangrijk. Indonesisch eten is van nature al kleurrijk, maar probeer bewust een mooie mix te maken. Groene groenten, gele rijst, bruine vlees gerechten, rode sambal – het moet een feest voor het oog zijn.
En heel praktisch: maak zoveel mogelijk van tevoren. Veel Indonesische gerechten worden zelfs lekkerder als ze een dag kunnen staan. Rendang bijvoorbeeld wordt alleen maar beter.
Alles zelf maken of hulp inschakelen?
Toen ik begon dacht ik dat ik alles zelf moest koken. Maar mijn schoonzus zei: “Doe niet zo moeilijk, koop gewoon een paar dingen bij de toko.” En zij had gelijk.
Voor een gewone gezinsmaaltijd kun je prima een paar gerechten zelf maken en de rest kopen. Niemand die het doorheeft, en je hebt veel minder stress.
Organiseer je iets groters? Dan is Indonesische catering echt een uitkomst. Vorig jaar deed mijn collega dit voor zijn jubileumfeest op kantoor. Bedrijfscatering met een complete rijsttafel – iedereen was onder de indruk en hij hoefde zelf niets te doen behalve genieten.
Het allerbelangrijkste
Een rijsttafel is bedoeld om samen te delen en van te genieten. Maak jezelf niet gek met perfectie. Zolang er genoeg variatie is en de gerechten warm zijn, wordt het een succes.
Tempo Doeloe heeft inmiddels al honderden rijsttafels georganiseerd en elke keer leren we weer wat bij. Maar wat me het meest bijblijft is hoe gezellig het is. Mensen praten meer, proberen nieuwe dingen, delen hun favorieten met elkaar. Dat is wat een rijsttafel eigenlijk zo bijzonder maakt – het brengt mensen samen rond lekker eten.